Jak pracować, żeby nie zwariować

Epidemia koronawirusa wymusiła na pracownikach bibliotek szukanie innowacyjnych rozwiązań oraz przeniesienia swojej działalności do sieci. Wiele placówek zintensyfikowało działania w internecie, by ułatwić swoim czytelnikom dostęp do kultury, nauki i informacji.

Bibliotekarze, łączcie się!

Kwestią kluczową jest zapewnienie sprawnej komunikacji pracowników między sobą oraz umożliwienie wspólnej pracy nad wyznaczonymi zadaniami. Najprostszym sposobem jest założenie grupy choćby dla swoich współpracowników. Na pewno ułatwi to kontakt i pracę. Z prostszych narzędzi warto polecić Trello i Padlet. Dzięki nim stworzymy tablice z różnymi informacjami. Oba mają opcję dodawania członków do tablicy, co pozwala większej liczbie osób na pracę nad jednym tematem. Możemy tworzyć własne szablony lub korzystać z gotowych.

Przy pracy na odległość przydać może się również Bubble.us pozwalające na tworzenie mapy myśli.

Kolejnym narzędziem, które możemy wykorzystać w pracy zdalnej są dokumenty, formularze i arkusze, które znajdziemy po zalogowaniu do konta Google i przejściu do dysku. Są one łatwe w obsłudze, ponieważ wizualnie przypominają dokumenty z pakietu Office, czyli Worda, Excela. Dzięki możliwości udostępnienia, można w większej grupie, na odległość pracować np. nad jednym artykułem, tworzyć listę książek do zakupu bądź listę zapisu na zajęcia w waszej placówce. Przy udostępnianiu należy pamiętać o nadaniu odpowiednich uprawnień tj. wykorzystać opcję z możliwością edytowania. Mówiąc o tych narzędziach warto wspomnieć o samym Google Drive, czyli wirtualnym dysk służącym nie tylko do tworzenia, ale przede wszystkim do przechowywania wszelkiego rodzaju plików i zdjęć. Darmowa wersja pozwala na przechowywanie 15 GB danych.

Jeśli czujemy się bardziej na siłach w wirtualnym świecie warto sięgnąć do Slack, platformy ułatwiającej bezpośrednią komunikację w większym gronie, przesyłanie linków, plików, a nawet stworzenie wideokonferencji. Jeśli posiadamy licencje Office 365, to możemy mieć dostęp do narzędzia Microsoft Teams, dzięki któremu będziemy mogli tworzyć zespoły, planować spotkania, pracować nad wspólnymi dokumentami itd. To narzędzie również umożliwia tworzenie wideokonferencji.

W związku z pandemią Microsoft udostępnia darmową licencję na Microsoft Teams na 6 miesięcy. 

Niestety nie wszytko da się stworzyć czy przechowywać w sieci. Istnieją pewne dokumenty, które mamy tylko w wersji papierowej, a musimy się nimi podzielić lub gdzieś przesłać ich skan. Jeśli nie posiadam skanera w domu, z pomocą przyjdą nam mobilne aplikacje do skanowania dokumentów. Najbardziej znane jest Adobe Scan. Wystarczy zainstalować aplikację na smartphonie i można działać. 

Dostęp do książek

Jedną z podstawowych funkcji bibliotek jest upowszechnianie książek. Większość platform cyfrowych z e-bookami i audiobookami oferuje darmowy, kilkudniowy dostęp, w ramach próby. Warto zachęcać czytelników by z tego korzystali. Jest też kilka stron, gdzie są całkowicie darmowe e-booki i audiobooki, co prawda nie są to nowości , ale na pewno będą dobrym źródłem literatury.

Do najbardziej znanych platform należą: Storytel, Legimi, Wolne Lektury, Audioteka, Publio, Polona, Nexto.pl, Empik, Open Culture.

Warto przygotować ich zestawienie, tak aby czytelnicy znaleźli wszystko w jednym miejscu. Posłużyć nam do tego może program Sutori. Jeśli biblioteka posiada wykupiony dostęp do jakiejś platformy z książkami elektronicznymi to kody do niej możemy udostępniać poprzez sms, drogą mailową, czy w popularnym Messengerze.

Kontakt z czytelnikami

W pracy zdalnej chodzi przede wszystkim o to, aby w miarę możliwości robić to wszystko, co robimy na co dzień, ale robić to w sieci. Na co dzień jesteśmy do  dyspozycji naszych czytelników, udostępniamy im zbiory, doradzamy w wyborze lektury, informujemy o wydarzeniach kulturalnych, przygotowujemy spotkania, warsztaty, kursy. Do tego potrzebne są nam również zdalne narzędzia. Większość z nich jest niestety w języku angielskim, ale w dobie tłumaczy internetowych nie powinien to być duży problem. 

Dobrym rozwiązaniem jest tworzenie interaktywnych zdjęć. Taką możliwość daje Thinklink, poprzez umieszczanie na nich ikon z odnośnikami do tekstu, obrazu, dźwięku lub strony. Wakelet z kolei pozwala na tworzenie tematycznych kolekcji, do których możemy dodawać tekst, zdjęcia, pliki pdf, filmy z Youtuba oraz tzw. zakładki, dzięki którym dołączymy treści z całej sieci - artykuły, blogi, tweety, piosenki i inne. Z pomocą programu Photo Story możemy tworzyć pokazów slajdów z naszych zdjęć. Aplikacja posiada szereg przydatnych narzędzi, dzięki którym zaprojektujemy oryginalne prezentacje. Przygotowane filmiki możemy udostępniać w mediach społecznościowych lub w serwisie You Tube. 

Jest też wiele programów, dzięki którym możemy przygotować dla czytelników quizy, zgadywanki, wyszukiwanki i wiele innych. Do tego typu działań polecamy Wordwall, Quizizz, Kahoot! oraz bardzo ostatnio popularny Genially. Wordwall daje nam możliwość wyboru spośród 18 kategorii m.in możemy tworzyć sortowanie par, testy, porządkowanie, krzyżówki, znajdować pary, prawda i fałsz itd. Quizizz pozwala na tworzenie quizów jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru. Każdy quiz musi zawierać minimum 4 pytania. Mamy również możliwość dodawania zdjęć oraz ustawienia czasu na odpowiedź. Na bardzo podobnych zasadach działa Kahoot!. Genially z kolei daje bardzo wiele możliwości. Możemy tworzyć prezentacje, wideo prezentacje, grafiki, przewodniki, a nawet gry. Wszystko jest bardzo atrakcyjne graficznie. Sama obsługa programu nie jest zbyt łatwa i niestety w języku angielskim. Na opanowanie jej musimy poświęcić nieco więcej czasu, ale naprawdę warto. Efektami swojej pracy we wszystkich z powyższych narzędziach możemy dzielić się w mediach społecznościowych lub osadzić je na stronach internetowych bibliotek. 

Pracując zdalnie poprzez media społecznościowe warto tworzyć ciekawe posty tak, aby zachęcały do czytania. Dlatego ważne jest by umieszczać w nich nie tylko treści, ale również grafikę. Idealnym narzędziem do tworzenia materiałów graficznych tego będzie bardzo popularna i większości znana Canva. Logować możemy się albo poprzez utworzone konto lub przez Facebooka. Mamy możliwość tworzenia wpisów na Facebooku, postów na Instagram, zdjęcia w tle na Facebooku, a nawet relacji na Instagramie. Ostatnimi czasy katalog dostępnych szablonów w Canvie znacznie się rozszerzył i zapewne będzie się rozszerzał. Niestety nie wszystkie szablony są dostępne w wersji darmowej.

Kolejnym narzędziem jest Piktochart. Jest ono zbliżone graficznie do Canvy. Warto również wspomnieć, że możemy w tych narzędziach pracować grupowo. Żeby przyciągnąć uwagę czytelników, wzbudzić emocje, czy wywołać uśmiech, możemy również tworzyć popularne memy. Do tego proponujemy wykorzystać bardzo proste narzędzie ToonyTool lub wspomniany już Quizizz. Pamiętajmy: dobrze skonstruowany i przemyślany mem będzie  zauważony i przekazywany dalej. Nic nie stoi na przeszkodzie abyśmy planowali, a nawet ogłaszali konkursy. Zawsze wypełnią one kreatywnie czas naszym czytelnikom, szczególnie tym najmłodszym. 

Polecamy by wykorzystać inne funkcje, które dają powyżej wskazane narzędzia, a mianowicie tworzenie plakatów, ulotek. Warto również przygotowywać infografiki dla czytelników, z różnymi ciekawymi danymi. Nie muszą one dotyczyć tylko ściśle czytelnictwa. Możemy odnieść się do zdrowego trybu życia, czy zasad higieny, która jest tak ważna w obliczu epidemii. Darmowe grafiki, wektory, zdjęcia i ikony znajdziemy i.in. na stronach: https://pl.freepik.com/, https://www.vecteezy.com/, https://unsplash.com/, https://pixabay.com/pl/, https://pixnio.com/. Przy czym pamiętać musimy o oznaczeniu ich źródła. Przydatną może się także okazać strona z darmowymi czcionkami https://www.fontsquirrel.com/.

Inne przydatne programy:

  • Voki, program umożliwiający tworzenie animowanych, mówiących postaci, które można zapisywać, wysyłać do znajomych oraz publikować w serwisach społecznościowych. Korzystanie z jej podstawowego wariantu jest darmowe i dość intuicyjne w obsłudze.
  • Photo Collage, narzędzie umożliwiające łączenie wielu zdjęć i tworzenie kolaży.
  • ABCya! Paint malujemy online Serwis ABCya oferuje wiele bezpłatnych narzędzi edukacyjnych, które można wykorzystać w pracy z dziećmi. Jednym z nich jest prosta i intuicyjna w obsłudze aplikacja do malowania, rysowania i kolorowania. 

Nierozłączną częścią naszej pracy jest organizacja spotkań autorskich lub po prostu spotkań w różnych klubów miłośników książek. Oczywiście najprostszym rozwiązaniem jest prowadzenie transmisji live na Facebooku, niestety nie daje to możliwości rozmowy z kilkoma osobami. Aby zorganizować wirtualne spotkanie w większym gronie i wejść w interakcję z czytelnikami sugerujemy wykorzystanie Zoom, Jitsi oraz Google Hangouts. Wszystkie narzędzia służą do organizacji spotkań online, podczas których uczestnicy mogą: rozmawiać ze sobą, pisać na czacie, pokazywać innym swój ekran (np. prezentację), nagrywać spotkanie. Różnica polega na liczbie osób, które mogą brać udział w spotkaniu, oraz w czasie jego trwania. Dla bardziej doświadczonych polecamy również dobrze znanego, acz już trochę wypartego przez inne narzędzia Skype ( https://www.skype.com/pl/ ).

Piszemy projekty

W czasie tzw. przestoju można pomyśleć o przygotowaniu projektu, na który wcześniej nie mieliśmy czasu. Mamy dwa wyjścia - albo zastanowimy się co chcielibyśmy zrobić, a nie mamy na to środków i wówczas zaczniemy poszukiwania źródła dofinansowania lub najpierw znajdziemy fajny i interesujący nas program i zastanowimy się, czy mamy jakiś pomysł na jego realizację. Zachęcamy do śledzenia stron nastepujących fundacji: Fundacja BGK, Fundacja Orlen DAR SERCA, Fundacja mBanku, Fundacja Lotto, Fundacja PZU oraz stronę Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pamiętajmy, aby pracę nad projektem rozpocząć od dokładnej lektury regulaminu i wytycznych. 

Kształcimy się

Dla samej kadry bibliotecznej jest to czas, który warto z pożytkiem wykorzystać na  rozwijanie swoich kompetencji poprzez udział w kursach e-learningowych. Bezpłatne kursy są dostępne m.in. na Platformie Edukacyjnej Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. Józefa Lompy w Katowicach Filia w Bytomiu i Biblioteki Pedagogicznej w Ciechanowie.

Beata Rozmiarek
Agnieszka Kajdaniak
Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy w Murowanej Goślinie

20 kwietnia 2020

Top